Kiev Magilanskiy Akademisi mezunu, Ukrayna’nın felsefe, eğitim alanında yetiştirdiği dâhilerden biri, Grigoriy Skovorada’nın doğumunun 290. yılını kutladık geçen hafta.

3 Aralık 1722’de Çernuhi’de doğan filozof, düşünür, müzisyen Grigoriy’i 9 Kasım 1794 yılında Harkiv’de yitirmişti dünya.

72 yıllık hayatına çok şey sığdırmıştı ama anlaşılamamanın ızdırabıyla tüm dünyaya haykırdığı

“dünya beni tuttu ama yakalayamadı” cümlesi yazıldı adının yanına Skovorada’nın.

Felsefe alanındaki eserleri, eğitim alanındaki yüksek düşünceleriyle Ukrayna’nın kalbine yazılmış Skovorada, insanın yaradılış gayesi ve hayattaki amacının anlaşılmasına bir ömür tüketmiş, ender entelektüellerden biri olarak tarihe geçti.

Döneminde anlaşılamadı. Eğitim ve sanat penceresinden felsefe gözlüğüyle hayatın anlamını, Yaradan’ın kâinattaki sırları içinde arayarak makro âlemden mikro âlemin şifrelerini, hayata manzum bir eser olarak, farklı okullarda bu misyona ruh vererek yaşatmaya çalıştı.

“Hayat ebediyet içinde açılmış küçük bir parantezdir.” mefkûresinin erken farkına vardı ama kafasını yastıktan kaldıramayan milyonlara sesini duyuramadı.

Hayatında, Konfiçyüs’ün yüzyıllar önce söylediği “Aradığını bilmeyen bulduğunu anlayamaz.” hayat felsefesini yakalayarak, insanın Yaradan’ını tanıması için önce kendini tanıması gerektiğini anlatır sessiz kalabalıklara.

Kendini bilmeyenin, tanımayanın Allah’ı bulamayacağını söyler. Allah’a imanın sadece sözde kalamayacağını anlatır kendi insanına. Bir Acem manisindeki gibi:

“Baba kitap ile sen
Oku ki ta bilesen
Burada bir iş işle ki
Kabirde yatabilesen.”

Mısralarının ruhuna uygun olarak  “Allah’a inanmak sadece Onun varlığına inanmak değil, hayatını onun emirlerine göre yaşamaktır” der.

İnsanın ruhundaki yaraların merhemini başkalarının yaralarını iyileştirmekte olduğuna inanan Skovoroda, hayatın mücadeleden değil muaveneden yani yardımlaşmadan ibaret olduğunu salıklar çevresine. Ve hayattaki “kutsiyeti” bu yardımlaşmada görür.

Gül bahçesine giren insanın üzerinde gül kokusu kalacağı gibi, insan hayatının hangi renk ve kokuda olduğunu dostlarından da anlayabileceği anlayışını da bayraklaştırır.

Çevrendeki dost ve arkadaşların senin ruh dünyanın dışa yansımalarıdır. Bir başka deyişle “bana dostunu söyle, sana kim olduğunu söyleyeyim” Anadolu sözünün;

“kiminle arkadaşlık ediyorsak onun ruhundakileri emeriz” ifadesi olarak Ukrayna’da yankısıdır adeta.

72 yıllık hayatında, hayatın anlamına adanmış bir hayat yaşayan Skovoroda, kendisini avuçlarının içinden kaçıran insanlığa siteminde ne kadar haklıysa, günümüz eğitimcileri başta olmak üzere insanların hala onu tanımaya yanaşmayan vurdumduymazlıkları da bir o kadar acıdır. Temennim odur ki, her hakikatin iade i itibarını aldığı bir yüzyıl arifesinde, Skovoroda’ da yakın bir gelecekte bu toplumun vazgeçilmez dinamiklerinden biri olacaktır.

Belki de hepimize zor gelen bir hayat anlayışının bayrağını göndere çektiği için, iç kabulde zorlandığımız Skovoroda, hayatı bir cümlenin içinde şöyle formülleştirmiştir:

“Bana göre gerçek hizmet, az nimetle yetinip alçak gönüllü olmak,  insanlara tam sevgi verebilmek için kendi beğenmişliğimi yenmek, şöhret peşinde değil de Yaradan’ın rızası peşinde koşmaktır”

ALEKSANDR ABDULLAHOV | www.UkraynaHaber.com